Współpraca cywilno-wojskowa kluczem do obrony europejskiego nieba

W obszarze lotnictwa wojskowego Polska znajduje się obecnie w fazie intensywnych przygotowań, będących bezpośrednią odpowiedzią na sytuację w Ukrainie oraz na przebieg wojny wywołanej przez Federację Rosyjską. Wyraźnie widać, że państwa Unii Europejskiej oraz członkowie Sojuszu Północnoatlantyckiego koncentrują wysiłki na obronie integralności nieba europejskiego. Skala tych działań jest bezprecedensowa. Podczas konferencji w Brukseli w czerwcu 2025 roku – poświęconej współpracy cywilno-wojskowej – zaprezentowano harmonogram, który na najbliższe dwa lata zakłada comiesięczne ćwiczenia lotnicze. Manewry te, z udziałem m.in. samolotów F-35 i F-16, mają na celu nie tylko doskonalenie taktyki – ale przede wszystkim budowę interoperacyjności między siłami powietrznymi poszczególnych krajów NATO i UE.

– Największym wyzwaniem pozostaje jednak koordynacja działań w sferze prawno-proceduralnej. Federacja Rosyjska cynicznie wykorzystuje fakt, że Zachód funkcjonuje w reżimie czasu pokoju, co obliguje nas do stosowania procedur cywilnych – powiedział serwisowi eNewsroom.pl Janusz Janiszewski, ekspert lotniczy Forum Ekspertów Ad Rem. – Tymczasem wojna hybrydowa wymusza na siłach powietrznych działania zbliżone do warunków wojennych. Dochodzi tu do niebezpiecznej kolizji: sztywne ramy prawa cywilnego zderzają się z koniecznością błyskawicznej reakcji militarnej na zagrożenia. Dobitnym przykładem tej nowej rzeczywistości był incydent z nocy z 9 na 10 września 2025 roku. Doszło wówczas do nieautoryzowanego wlotu bezzałogowych statków powietrznych w polską przestrzeń powietrzną. Po raz pierwszy od kilkudziesięciu lat podjęto decyzję o bojowym użyciu rakiet i zestrzeleniu niezidentyfikowanych obiektów nad terytorium Polski. To zdarzenie bez precedensu, które redefiniuje nasze podejście do bezpieczeństwa. Jako ekspert zajmujący się bezpieczeństwem lotniczym muszę stwierdzić z pełną odpowiedzialnością, że tego typu zdarzenia będą się powtarzać. Kluczem do skutecznej obrony jest dziś nie tylko sprzęt – ale przede wszystkim zdolność do szybkiego podejmowania decyzji i wydawania rozkazów o neutralizacji celów. Usprawnienie współpracy na linii wojsko-służby cywilne oraz dostosowanie procedur do zagrożeń hybrydowych to obecnie absolutny priorytet dla polskiego i europejskiego lotnictwa – podkreślił Janusz Janiszewski.